Coachen met het Socratische gesprek
Socratische gesprek
Het socratische gesprek verwijst naar Socrates, de klassieke filosoof die door het stellen van vragen iemand wilde aanzetten tot onderzoek. Essentieel bij het voeren van een socratisch gesprek is dat er een goede vraag wordt gesteld, geen hulpvraag bij een werkprobleem maar een onderzoeksvraag bij een onderwerp. Er moet eerst goed over zo’n vraag worden nagedacht, het antwoord op de vraag kan nog niet gegeven worden. Er moet op doorgedacht kunnen worden en dat doe je in een socratisch gesprek.
Het niet-weten en steeds opnieuw de vraag onder de loep nemen en van alle kanten bekijken is de kunst van het socratische gesprek. Het resultaat van zo’n gesprek is het inzicht in de essentie van het onderwerp dat is ingebracht. In die essentie ligt een belangrijk idee besloten dat van waarde is voor jezelf. Het is niet zomaar een idee, maar een idee dat richting geeft aan jouw leven. Het is iets dat er voor jou echt toe doet en is fundamenteel voor je dagelijks handelen. Dit is wat we van Socrates kunnen leren.
In het kleine zit het grote
Het socratische gesprek begint met een eigen ervaring, een cruciale ervaring van jezelf. Dat is het kleine verhaal. Door daar vragen over te stellen en de cruciale ervaring vanuit verschillende perspectieven te bekijken krijg je ideeën over wat voor jou een “goed” leven inhoudt. Je verwoordt wat voor jou in deze cruciale ervaring wat een rechtvaardig leven is, met evenwicht in verstand, moed en maat (hoofd, hart, buik). Dat is het grote verhaal. Dit kun je in een beeld vormgeven.
Het socratische gesprek leert na te denken over belangrijke onderwerpen waarbij niet de oplossing van een vraag centraal staat, maar het nadenken erover.
Kenmerken van het socratische gesprek
Het socratische gesprek is voor mij waardevol en pas ik toe waar mogelijk. Ik omarm de volgende kenmerken van een socratisch gesprek:
• Is een dialoog die mensen verbindt
• Doet onderzoek naar onderliggende redenen van een probleem of oplossing
• Maakt ruimte voor nieuw denken, gaat voorbij het oude denken
• Is substantieel en niet instrumenteel
• Gaat uit van een eigen ervaring, waarin de grote betekenis opgesloten zit
• De betekenis, het idee, de waarde kan worden uitgedrukt in een verbeelding (poëzie, muziek, dans, beeld, theater)
Deze kenmerken neem ik mee in de coaching die ik verzorg.